Pazar, Ağustos 14, 2022
Ana SayfaKriptopediMerkeziyetsiz Borsa (DEX) Nedir?

Merkeziyetsiz Borsa (DEX) Nedir?

Merkeziyetsiz Borsa (DEX) Nedir?

Merkeziyetsiz borsalar (DEX), insanların arada herhangi bir aracı olmadan kripto para ticareti yapabilecekleri bir yerdir. Merkezi olmayan borsaları anlamak için öncelikle merkezi borsaların nasıl çalıştığını incelemek gerekir.

Merkezi Borsa Nasıl Çalışır?

Merkeziyetsiz Borsa (DEX) Nedir?

Binance veya Coinbase gibi merkezi bir borsa, insanların o borsada listelenen kripto para birimlerini ve tokenleri alıp satabileceği veya takas edebileceği bir site veya uygulamadır.

Diyelim ki bir miktar Bitcoin satın almak istiyorsunuz. Bunun için, bir borsaya bazı banka ve kimlik bilgilerinizi vererek kaydolabilir, ardından hesabınıza para yatırabilirsiniz. (Hesabınıza para yatırma süreci bazen günler sürebilir, bu da merkezi borsaların DEX’lere göre bir dezavantajıdır.) İşlem yaptığınız borsa, farklı miktarlarda alış ve satış yapan kişilerin işlemlerinden oluşan “emir defteri”ni temel alarak fiyatı size gösterir. Siz de bu fiyat üzerinden alış işleminizi gerçekleştirebilirsiniz.

Peki, bundan sonra ne olacak?

İşlem yaptığınız borsa, bu Bitcoin’leri hesabınızda size gösterir ve borsadaki diğer tokenlerle işlem yapabilir hale gelirsiniz. Fakat, cüzdanınızdaki varlıkları gerçekten elinizde tutmuyorsunuz. Bunun sebebi ise, merkeziyetçi borsa sizin adınıza bir emanetçi gibi hareket ediyor ve sahip olduğunuz varlıkları borsaya emanet ediyorsunuz. Bitcoin’i Ethereum ile takas etme gibi yaptığınız herhangi bir alım ya da satım işlemi, bir blokzincirinde değil de borsanın veri tabanında gerçekleşiyor.

Borsalar, kullanıcıların kripto para birimlerini, borsa tarafından kontrol edilen cüzdanlara (genellikle internete bağlı “sıcak” cüzdanlara) koyarlar. İşlem yaptığınız borsa, özel anahtarlarınızı kontrol ederler. (Borsalar, tokenlerinizi özel bir cüzdana aktarmanıza izin verdiği için bunun etrafından dolaşmanın yolları vardır, fakat bu, o kripto varlık ile ticaret yapmak istiyorsanız fazladan bir işlem gerektiri.)

Merkeziyetsiz borsaların (DEX) savunucuları, merkezi olmayan borsaların en çekici tarafının güvenlik olduğunu söylüyor. Merkezi bir borsa, kripto para biriminize erişiminizi sınırlayabilir, ticaret alanınızı kısıtlayabilir veya durdurabilir, hatta bilgisayar korsanlarına karşı korumasız hale bile gelebilir.

Öte yandan, merkezi borsaların piyasaya yeni giren yatırımcılar için kullanımı genellikle çok daha kolaydır. Ayrıca, blokzincir altyapısına sahip olmadıkları için merkezi borsalar daha hızlı işlem gerçekleştirebilirler. Bu durum, Coinbase’in en büyük başarısı oldu. Coinbase, kripto varlık satın almaya eğilimli fakat süreçten gözü korkan kripto meraklıları için kolay bir işlem deneyimi ve hızlı bir işlem kabiliyeti sundu. Bu sebeple, Coinbase ya da diğer merkezi borsaları, yatırımlarının sorumlusu olarak hareket etmesine izin vermek için gayet yeterli.

İlginizi çekebilir: Wrapped IOTA Binance Smart Chain’de Başlatıldı

Merkeziyetsiz Borsa (DEX) Nasıl Çalışır?

Merkeziyetsiz Borsa (DEX) Nedir?

Merkezi olmayan bir borsa, bireyler arasındaki ticareti kolaylaştırmak için akıllı sözleşmeler (otomatik yürütülen protokoller) kullanır, ancak paranın kontrolünü eline almaz.

DEX’ler bunu üç yoldan birisiyle halleder:

  • Zincir içi bir emir defteri
  • Zincir dışı bir emir defteri
  • Otomatik bir piyasa yapıcı yaklaşımı

Zincir üzerindeki bir emir defterinde, her işlem bir blokzincir üzerine yazılır. Bu sadece gerçek satın almada değil, aynı zamanda bir satın alma emrinde ya da emir iptal etmede de geçerlidir. Bu durum, merkeziyetsizlik konusunda son noktadır, ancak her şeyi bir blokzincirine koyma ihtiyacı onu daha pahalı ve yavaş hale getirebilir.

Zincir dışı emir defterlerinde, tüm bunlar başka bir yerde gerçekleşir ve yalnızca son işlem blokzincirine yerleştirilir. Emirler zincirde depolanmadığından, bu yöntem merkezi alım-satım faaliyetlerinde olduğu gibi bazı güvenlik sorunlarını içerisinde barındırabilir. Öte yandan, zincir üzerindeki emir defterleri kadar yavaş veya maliyetli değildir.

Otomatik piyasa yapıcılar (AMM), emir defterleri kullanmazlar. Emir defterinde, Chainlink tokenleriniz varsa ve Compound satın almak istiyorsanız, Chainlink isteyen ve üzerinde anlaşılan bir fiyattan işlem yapmayı kabul eden Compound sahiplerine ihtiyacınız vardır. Otomatik piyasa yapıcıları, bu karşı tarafa bağlılık durumunu ortadan kaldırır ve fiyatı belirlemek için algoritmalar sunar. Böylece, işlemin diğer ucunda birisinin olup olmadığına bakmaksızın, Chainlink’i Compound ile takas edebilirsiniz. Bu işlemi kolaylaştırmak için ise genellikle “likidite havuzları” kullanılır. Bu sistem, kullanıcılara bazı yatırımlarını daha sonra alım-satım için kullanılabilecek akıllı bir sözleşmede tutmak için ödeme yapar. Bu nedenle bireysel kullanıcılar, ticaretin kolaylaştırılmasında önemli bir rol oynar.

Merkeziyetsiz Borsaların Avantajları ve Dezavantajları

Merkezi olmayan borsalar, gizliliğe oldukça önem verir. Genellikle kullanıcıların kişisel bilgilerini istemezler. Ayrıca, merkeziyetsiz borsalarda seçenek çeşitliliği bulunuyor. İsterseniz Uniswap gibi DEX’lerde kendinize ait bir token bile üretebilir ve bir arkadaşınızla takas yapabilirsiniz. Son olarak, merkeziyetsiz borsalarda, kişisel cüzdanlarınızla işlem yaptığınız için bilgisayar korsanlarına karşı oldukça güvenlidir. Ve merkezi borsalar bakım gibi sebeplerle kapatılabilmesine rağmen merkeziyetsiz borsalarda her an işlem yapabilirsiniz.

Öte yandan, merkeziyetsiz borsalar birçok avantajı barındırmakla birlikte dezavantajları da bulunmaktadır. Merkezi olmayan borsalar, yalnızca kripto para varlıklarıyla çalışır. Bu nedenle, merkeziyetsiz bir borsada işlem yapabilmek için zaten kripto para varlıklarına sahip olmanız gerekir. Bir diğer dezavantaj ise kullanım karmaşıklığıdır. Uniswap ve diğer birçok DEX, Ethereum blokzincirinin üzerine inşa edilmiştir. Merkeziyetsiz bir borsada takas edilen herhangi bir token de Ethereum blokzincirinde olmalıdır. Bu da, birçok farklı blokzincirinde yer alan tokenlerle birlikte Bitcoin’in de işlemde olmadığı anlamına gelir. Farklı token takasları yapabilmek için birden fazla merkeziyetsiz borsa kullanmanız gerekebilir. Son olarak merkezi olmayan borsalarda karşı tarafta bir aktör olmadığı için merkezi borsalardaki gibi bir müşteri hizmetleri birimi bulunmamaktadır.

İlginizi çekebilir: Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi’nden Akıllı Sözleşme, DeFi, DeX ve DAO Paylaşımı

(Visited 100 times, 1 visits today)

Google Haberler

Bu trendi ve hesaplarımızdan takip edebilirsiniz.
Günün gelişmelerinden e-posta ile haberdar olmak için sitemize abone olun!

Sorumluluk Reddi Beyanı:
Trendkoin.com bir finansal haber ve kripto para haber platformu olarak yayın sağlamaktadır. Yayınları yatırım danışmanlığı hizmeti niteliğinde değildir. Sitede yayınlanan makaleler yatırım tavsiyesi ve danışmanlığı kapsamında değildir. Haberlerde, analist ve yatırımcıların bilgi, yorum ve analizlerine yer verilmekte olup, yayınlanan görüş yorum ve bilgiler sahiplerinin kişisel görüş ve tahminlerine dayanmaktadır. Söz konusu analizler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Sadece burada yer alan bilgiler ile yatırım kararı almak beklentilerinizi karşılamayabilir, hatta uygunsuz sonuçlar doğurabilir. Kripto para işlemleri yüksek derecede risk içerrnekte olup, paranızı kısmen veya tamamen kaybetme riskiniz bulunmaktadır. Trendkoin.com sitesinde yer alan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve trendkoin.com’daki bilgilerin kullanılarak yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan trendkoin.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


Uyarı: Trendkoin.com’a ait haber içeriklerinden kaynak gösterilip, link verilerek alıntı yapılması Trendkoin.com’un iznine tabiidir. Sitede bulunan içerikler izinsiz kopyalanamaz, çoğaltılamaz veya herhangi bir platformda yayınlanamaz.

KaynakDecrypt
Metin Demir
Bankacılık sektöründe 14 yıllık deneyim sahibi Metin Demir, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İktisat Bölümü mezunudur. Meslek hayatına 2007 yılında başlayan Demir, 2020 yılına kadar çeşitli bankaların Ticari ve Kurumsal Bankacılık bölümlerinde yönetici olarak çalışmıştır. Kendisi Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1 Lisansına sahiptir. 2020 yılında bankacılık sektörüne veda eden Demir, Blockchain teknolojisi ve kripto paralar hakkında yazılar yazmaktan zevk alan bir kripto meraklısıdır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 24,511.57 1.54%
ethereum
Ethereum (ETH) $ 1,988.71 3.32%
cardano
Cardano (ADA) $ 0.563166 4.77%
solana
Solana (SOL) $ 46.62 4.82%
xrp
XRP (XRP) $ 0.380286 0.67%
polkadot
Polkadot (DOT) $ 9.39 0.26%
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.073659 2.42%
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000013 1.04%
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 29.25 0.46%
chainlink
Chainlink (LINK) $ 9.19 0.54%
uniswap
Uniswap (UNI) $ 9.04 0.35%
litecoin
Litecoin (LTC) $ 63.99 2.71%
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.37231 2.29%
matic-network
Polygon (MATIC) $ 1.01 8.96%
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 5.93 1.27%